هر چه از خاستگاه تاریخی هنر مدرن و معاصر ایران دورتر می شویم ، ضرورت بررسی و بازگشت به آن بیشتر می شود . این بررسی و بازگشت به ویژه آنجا خیلی مهم می نماید که مروری بر نمایشگاه های موضوعی چند سال اخیر موزه هنرهای معاصر تهران و آنگاه فرهنگستان هنر داشته باشیم و از رهگذر آن ها ببینیم که چگونه یک جریان نوعی  می خواهد مرز میان هنر قبل و بعد از انقلاب را انکار کند و به واگرایی و گسست میان این دو جرگه ، رنگی از تداوم و هم گرایی ببخشد . چیزی که اینجا از آن به عنوان هنر قبل از انقلاب یاد می کنم ، در واقع اشاره به میراثی دارد که با وقوع انقلاب و استقرار یک ایدئولوژی متفاوت و متفارق، هرگز به مرحله ی تجزیه  ی منطقی و مسلم خود نرسیده و همین بر بسیاری از ارزش های آن هنوزاهنوز پرده پوشانیده است .

و اما صرف نظر از صورت بندی شناختی هنر مدرن و معاصر ایران ، هنوز هستند آبنوشکان  دیگری که خالص تر و بی واسطه تر از نمایشگاه های یاد شده ( موزه هنرهای معاصر و فرهنگستان هنر ) به شناخت ما از چهره های بنیادی  این هنر مدد می رسانند . مجموعه ی شخصی « فرح دیبا » ( پهلوی ) یکی از این آبنوشکان است که در کاخ موزه های سعدآباد و نیآوران نگهداری می شود و هر از گاهی آثاری چند از آن در معرض دید و داوری مردم قرار می گیرد . آفرینه هایی که در این گالری گرد آمده اند  بخشی از همان مجموعه ی شخصی ملکه ی سابق ایران را نشان می دهد که از حامیان اصلی هنر مدرن و معاصر ایران به شمار می رفت . این آثار تا آنجایی که خبر دارم یا از طرف هنرمند ، یا از طریق برخی گالری داران آن دوره و یا با سلیقه و سفارش مستقیم خود فرح پهلوی به  این مجموعه راه یافته اند . با بازدید از آبنوشکانی  این چنین ، صرف نظر از تعلق تاریخی و دودمانی آن ، چند نکته همچنان خود را نشان می دهند و به رخ می کشند . نخست اینکه چقدر جای حمایت دولت و حکومت از هنر در ایران امروز خالی است . بعد اینکه هنر می تواند  ضمن استقلال فکری و فلسفی هنرمند ، مورد حمایت سران سیاسی یک مملکت قرار بگیرد . و بالاخره اینکه هنر تا مورد توجه و حمایت جدی اهل سیاست قرار نگیرد و جایگاه دیپلماتیک خود را ، چه در داخل و چه در خارج از کشور ، نیابد ، چندان به بالنده گی و باروری نخواهد رسید و بازخورد اقتصادی نخواهد یافت و به جامعه نیز سرایت نخواهد کرد .      

محمد شمخانی